Rezilyans: Kijan Pou Ou Rete Djanm Nan Mitan Pikan

Transcript

Yon jou, yon machann legim nan mache a pèdi tout sa li te genyen. Lapli te detwi rekòlt li. Lajan li te ekonomize pou twa mwa te disparèt nan yon sèl semèn. Li te chita atè, fatige, dekouraje. Men lendi maten, li te leve. Li te pran sa ki te rete. Li te retounen nan mache a. Pa paske li pa t santi doulè a. Men paske li te konnen yon bagay fondamantal: tonbe pa vle di fini. Sa, Ayiti, se rezilyans nan fòm pi pir li. Nan leksyon ki sot pase a, nou te konsantre sou disiplin kòm yon pon ant objektif ak reyalizasyon. Kounye a, annou eksplore rezilyans emosyonèl ak sikolojik. Paske menm ak bon sist èm, lavi ap voye obstak. Rezilyans sikolojik se pwosesis ki pèmèt ou adapte w avèk siksè lè w ap fè fas ak eksperyans ki difisil oswa danjere. Li pa vle di pa janm santi doulè. Li vle di fleksibilite mantal, emosyonèl, ak konpòtman ki pèmèt ou ajiste ak demand lavi yo. Imajine yon pye bwa ki adapte ak siklòn. Li pliye san kase, epi lè van an pase, li retounen kanpe. Sa a se yon metafò pou fleksibilite mantal. Yon moun rezilyan adapte ak chanjman, li pa rete fèm tankou wòch, men li adapte tankou yon pye bwa. Rezilyans pa anpeche ou viv sentòm oswa doulè emosyonèl apre yon chòk. Li konsène ak fason ou rive rekonstwi fonksyònman ak byennèt ou malgre difikilte yo. [emphasis] Sa diferan anpil de senp rezistans. The key idea isit la se sa: rezilyans pa yon karakteristik fiks ou genyen oswa ou pa genyen. Se yon konstri dinamik ki devlope sou tan. Li enfliyanse pa faktè endividyèl, relasyon, ak anviwònman sosyal ou. Sa vle di ou ka devlope rezilyans. Rechèch montre ke konpetans pou adapte ak chanjman kapab aprann ak pratike. Pou egzanp, yon moun ki pratike regle emosyon li, ki chèche sipò lè li bezwen, ki rezoud pwoblèm etap pa etap, ap devlope pi gwo kapasite rebondisman sou tan. Ayiti, kounye a panse ak moun ki bò kote w. Bon jan kalite sipò sosyal, fanmi, zanmi, kominote, se youn nan pi gwo faktè pwoteksyon ki ede moun devlope rezilyans apre stres ak chòk. Sa pa sèlman yon bèl pawòl. Se yon done solid. Moun ki bò kote w enfliyanse fason ou entèprete difikilte ou yo. Yon zanmi ki di "ou ka fè sa" chanje chimik nan tèt ou. Kontrèman, moun ki toujou pote negatif, ki diminye rèv ou, ki fè ou santi w piti, yo drennen enèji ou san ou pa rann ou kont. Limite relasyon sa yo. Pa elimine yo nèt si ou pa ka, men pwoteje espas mantal ou. Premye etap: rekonèt emosyon ou san jijman. Aksepte yo kòm yon pati nòmal nan eksperyans imen. Dezyèm etap: pa pran gwo desizyon nan moman emosyon an pi fò. Tann. Twazyèm etap: idantifye yon ti aksyon ou ka pran jodi a menm, pa demen, pa semèn pwochèn. Yon sèl ti aksyon. Paske echèk pa toujou vle di ou sou move wout. Pafwa li se enfòmasyon. Li montre w kote ajiste estrateji ou. Remember: rezilyans gen rapò ak kapasite pou negosye ak sous estrès, olye li vle di pa janm santi doulè. Nou rive nan fen vwayaj sa a ansanm. Twa leksyon, yon sèl kad: konnen "Poukisa" ou, bati disiplin nan ti aksyon ki repete, epi pwoteje mantalite ou ak rezilyans. Leksyon youn te montre w ke motivasyon solid soti nan rasin anndan, pa nan rekonpans deyò. Leksyon de te montre w ke disiplin se sist èm, pa volonte. Epi kounye a, Ayiti, ou konnen ke rezilyans se misk ou ka antrene chak jou. [short pause] Siksè depann de kapasite w pou rebondi epi kontinye avanse malgre obstak lavi yo. Pa tann pou ou pa santi doulè. Aprann pliye san kase. Se la fòs reyèl la rete.